طلاق از طرف زن چگونه است؟
طلاق از طرف زن
در نظام حقوقی ایران، مواردی که به طلاق از سوی زن اجازه میدهند، به چهار دسته تنگتر محدود شدهاند که جمله شرایط طلاق از طرف زن میباشند:
- وکالت در طلاق: شامل وکالت مشروط و مطلق است، به عبارت دیگر، زن میتواند از طریق وکیل مخصوص یا مشترک خود درخواست طلاق کند.
- عدم پرداخت نفقه: زن میتواند در صورت عدم پرداخت نفقه توسط همسر یا ناتوانی او در پرداخت آن، درخواست طلاق دهد.
- عسر و حرج زوجه: زن میتواند در صورت بروز عسر یا حرجی که باعث ناتوانایی در ادامه زندگی مشترک میشود، درخواست طلاق دهد.
- غیبت شوهر بیش از چهار سال: اگر شوهر بیش از چهار سال به طور مداوم غایب باشد، زن میتواند درخواست طلاق کند.
اگرچه از منظر شریعت اسلام، طلاق به عنوان مکروهترین حکم حلال، همواره توصیه بر عدم انجام آن شده است، اما گاهی شرایط زندگی مشترک به گونهای دشوار و غیرقابل تحمل میشود که جایی برای جلوگیری از آن نمیماند و طلاق به عنوان راهکار آخرین باقی میماند.
مهمترین تفاوت میان تقاضای طلاق از سوی زن و شوهر، در این است که در حالی که مردان میتوانند بدون ذکر دلیل مشخص، طلاق دهند، زنان تنها میتوانند در شرایط معین و تعیینشده در قانون اقدام به درخواست طلاق کنند. این امر بر آن است که مردان میتوانند به طور بیدلیلی از ازدواج جدا شوند، اما پذیرش درخواست طلاق از سوی زنان فقط در شرایطی ممکن است که قانون به آن اجازه دهد.
در این مقاله، با اهمیت بررسی مفهوم طلاق از سوی زن شروع میکنیم و سپس به تحلیل موارد حق طلاق زن که در برخی از مواد قانون مدنی ذکر شدهاند، میپردازیم. در انتها نیز به شرایط دادخواست طلاق از سوی زن خواهیم پرداخت.
مفهوم طلاق از سوی زن
در قانون مدنی پیشین، مردان اختیار داشتند که بدون ارائه دلیل خاصی، همسر خود را طلاق دهند. اما در حال حاضر، ماده 1133 اصلاحی قانون مدنی این امکان را به مردان با رعایت شرایط مقرر در قانون و تحت نظر دادگاه اعطا کرده است. بنابراین، برای طلاق از سوی مرد، نیاز به طی مراحلی از جمله ارجاع به داوری و دریافت گواهی عدم امکان سازش و پرداخت حقوق مالی به همسر وجود دارد.
بیشتر بخوانید: طلاق از طرف مرد
اما در برخی از مواقع، زن نمیتواند شرایط زندگی مشترک را تحمل کند و مخالفت همسر با طلاق میتواند به آسیبهای جدی برای زندگی او منجر شود. به همین دلیل، قانونگذار در اصلاحات بعدی، این امکان را برای زنان در موارد خاص ممکن ساخته است.
شرایط طلاق از سوی زن
ماده 1133 قانون مدنی، با تبصره، این امکان را به زنان میدهد که با رعایت شرایط مواد 1119، 1129 و 1130، از دادگاه درخواست طلاق کنند. علاوه بر این موارد، ماده 1029 نیز یکی از مواردی است که حق طلاق را برای زنان تضمین میکند.
با این توضیحات، موارد طلاق از سوی زن در قانون مدنی را میتوان به چهار دسته تقسیم کرد که در بخش بعد، به تحلیل هر یک از این موارد خواهیم پرداخت.
در قسمت قبلی، جزئیاتی از مواردی که زنان میتوانند از طریق آنها طلاق بگیرند را توضیح دادیم. این موارد شامل وکالت در طلاق، عدم پرداخت نفقه توسط شوهر یا ناتوانی او در پرداخت نفقه، و همچنین عدم توانایی شوهر در پرداخت نفقه میشود. از طرفی، مطابق ماده 1029 قانون مدنی، یکی از مواردی که امکان درخواست طلاق توسط زن را فراهم میکند، غیبت بیش از حد شوهر است که با برخوردهای مشخص، این امکان فراهم میشود.
- وکالت در طلاق: طبق ماده 1119 قانون مدنی، زوجین میتوانند شرایط خاصی را در اسناد ازدواج تعیین کنند که در صورت وقوع آنها، زن میتواند خود را مطلقه کند. این شرایط میتوانند ازدواج دوم شوهر، غیبت او، ترک انفاق، یا رفتارهای ناپسندی که زندگی مشترک را ناقابل تحمل میکنند، باشند. برای مطلقه کردن خود، زن نیاز به اثبات این شرایط در دادگاه دارد.
- عدم پرداخت نفقه یا عجز از پرداخت نفقه: ماده 1129 قانون مدنی اجازه میدهد که زنان در صورتی که شوهرشان از پرداخت نفقه خودداری کنند یا ناتوانی در پرداخت نفقه داشته باشند، به دادگاه مراجعه کنند تا از شوهرشان طلاق بگیرند. اگر شوهر عمدا از پرداخت نفقه خودداری کند یا ناتوانی از پرداخت آن را اظهار کند، دادگاه میتواند حکم طلاق را صادر کند.
در مجموع، این موارد نشان میدهند که زنان در صورت مواجهه با شرایط نامناسب در زندگی مشترک، از طریق موارد مشخصی میتوانند حق طلاق خود را اعلام کرده و از دادگاهها به این منظور حمایت دریافت کنند.
3.موارد عسر و حرج زوجه
طبق ماده 1130 قانون مدنی، عسر و حرج به وضعیتی اشاره دارد که زندگی زوجه را به مشقت و سختی کشانده و تحمل آن برای او مشکل است. این موارد شامل موارد زیر میشوند:
- ترک زندگی خانوادگی توسط شوهر به مدت حداقل شش ماه متوالی یا نه ماه متناوب در یک سال بدون عذر موجه.
- اعتیاد شوهر به مواد مخدر یا مشروبات الکلی، یا محکومیت قطعی او به حبس پنج سال یا بیشتر.
- ضرب و شتم مداوم شوهر یا هرگونه سو استفاده از او.
- بیماریهای صعبالعلاج روانی، ساری، یا دیگر عارضههای صعبالعلاج که زندگی مشترک را مختل میکند.
لازم به ذکر است که موارد عسر و حرج در قانون مدنی، به این موارد محدود نمیشوند و اثبات آنها به روشهای دیگر نیز ممکن است.
غیبت شوهر بیش از چهار سال
ماده 1029 قانون مدنی به شرح زیر است: “هرگاه شخصی برای چهار سال تمام غایب مفقود الاثر باشد، همسر او میتواند تقاضای طلاق کند. در این صورت با رعایت ماده 1023، حاکم او را مطلقه میدهد.”
با توجه به این ماده، اگر زوج برای چهار سال متوالی غایب بوده و هیچ خبری از وی در دسترس نباشد، همسر میتواند درخواست طلاق کند. اما برای صدور حکم طلاق و اجرای آن، باید تشریفات مقرر در قانون را رعایت کرد. این تشریفات شامل درج آگهی در روزنامههای محلی و کثیرالانتشار به مدت سه بار متوالی و گذشت یک سال از آخرین آگهی است. بنابراین، غیبت شوهر با رعایت این تشریفات، از مواردی است که همسر میتواند به طلاق از او دست یابد.
شرایط دادخواست طلاق از طرف زن
برای شروع فرایند طلاق از سوی زن، لازم است دادخواست مربوطه به دادگاه خانواده تقدیم شود و در بعضی موارد، انجام آزمایشهای پزشکی قانونی نیز الزامی است. در صورتی که دادخواست شرایط لازم را داشته باشد، دادگاه به بررسی آن میپردازد؛
اما اگر شرایط لازم رعایت نشده باشد، دادگاه ممکن است یکی از قرارهای رد دادخواست، عدم استماع یا عدم صلاحیت را صادر کند. شرایط لازم برای دادخواست طلاق از طرف زن به شرح زیر است:
- شرکت در جلسات مشاوره: ابتدا، زوجین باید در جلسات مشاوره شرکت کنند تا دادخواست طلاق از مراجع مربوطه پذیرفته شود.
- طرفیت دادگاه خانواده: دادخواست طلاق باید به دادگاه خانواده تقدیم شود؛ در غیر این صورت، قرار عدم صلاحیت صادر میشود.
- داشتن شرایط کلی دادخواست: دادخواست طلاق باید شرایط کلی دادخواست که در ماده 51 قانون آیین دادرسی مدنی آمده است را داشته باشد؛ این شرایط شامل درج مشخصات خواهان و خوانده، ذکر تعیین خواسته و ذکر خواستههایی که از دادگاه مطالبه میشود میشود.
- داشتن یکی از شرایط عسر و حرج یا شرایط مشخصی که به موجب قانون، زن حق طلاق را دارد. این شرایط میتوانند مواردی باشند که در موارد قبلی بیان شده است.
لازم به ذکر است که ادعای حق طلاق توسط زن کافی نیست و او باید بتواند ادعای خود را در دادگاه به اثبات برساند.
مراحل طلاق از سوی زن
راههای طلاق از سوی زن دارای مراحل خاصی است که باید به ترتیب طی شوند. مراحل طلاق از سوی زن عبارتند از:
- ثبت نام در سامانه تصمیم: ابتدا، زن باید نام خود را در سامانه تصمیم ثبت کند تا فرآیند طلاق آغاز شود.
- شرکت در جلسات مشاوره: پس از دریافت نوبت از سامانه تصمیم، زوجین باید در جلسات مشاوره شرکت کنند تا بهترین تصمیم را در خصوص طلاق بگیرند.
- تنظیم دادخواست: فرآیند طلاق از سوی زن با تقدیم دادخواست طلاق به دادگاه خانواده آغاز میشود. زن میتواند با داشتن شرایط لازم، دادخواست خود را به دادگاه تقدیم کند و پس از بررسی دادخواست، دادگاه دعوا را جریان میدهد.
- جلسه دادرسی: پس از پذیرش دادخواست طلاق توسط دادگاه، جلسه دادرسی برگزار میشود. در این جلسه، به دلایل مطرح شده در دادخواست طلاق پرداخته میشود و در صورت تأیید دلایل، حکم طلاق صادر میشود.
- مرحله تجدید نظر: پس از صدور حکم اولیه در دادگاه، طرفین میتوانند درخواست تجدید نظر را ارائه کنند.
- فرجامخواهی: پس از صدور حکم تجدید نظر، طرفین میتوانند به دیوان عالی کشور مراجعه کرده و درخواست فرجامخواهی کنند.
- اجرای حکم طلاق: در صورت صدور حکم قطعی طلاق، طرفین مهلت شش ماههای دارند تا به یکی از دفاتر طلاق و ازدواج مراجعه کرده و صیغه طلاق را جاری کنند.
مراحل طلاق از سوی زن با رعایت این مراحل و توجه به نکات قانونی انجام میشود.
مدت زمان طلاق از سوی زن پس از ثبت نام در سامانه تصمیم و حضور در جلسات مشاوره آغاز میشود.
پس از این مراحل، دادخواست طلاق تقدیم دادگاه خانواده میشود و پس از بررسی در دادگاه، به مراحل بعدی میرود.
اگر یکی از طرفین اعتراض به حکم اولیه داشته باشد، ممکن است مورد تجدید نظر قرار گیرد و در صورت لزوم، به دیوان عالی کشور مراجعه شود. بنابراین، مدت زمان طلاق از سوی زن ممکن است طولانی باشد و با توجه به اعتراضات طرفین، حداقل یک سال زمان برای صدور حکم طلاق لازم است. اما اگر هیچ کدام از طرفین اعتراض نکنند، مدت زمان کمتر خواهد بود.
برای درخواست طلاق، زن باید به دادگاه خانواده مراجعه کند و دادخواست خود را تقدیم کند. این مراحل با رعایت شرایط دادخواست و حضور در جلسات مشاوره انجام میشود. توجه به این نکته حائز اهمیت است که قبل از تهیه دادخواست طلاق، زن و شوهر باید به جلسات مشاوره مشترک حضور داشته باشند.
قانون جدید طلاق زن
بهروزرسانیهای جدید در قانون مربوط به طلاق از سوی زن، نشان میدهد که اکنون پیش از تقدیم دادخواست طلاق به دادگاه، ابتدا باید جلسات مشاوره خانواده را حضوری نیز از طرف زن طی کنند. این اقدام به زوجین این امکان را میدهد تا مسائل خود را با مشاوران متخصص مورد بررسی قرار دهند و پس از آن، به دادگاه برای تقدیم درخواست طلاق مراجعه کنند. همچنین، یکی از نوآوریهای جدید قانونی، استفاده از مشاور زن در جلسات مربوط به طلاق است.
حقوق زن در طلاق از طرف زن نیز به شرح زیر میباشد:
- مهریه: این حق از زمان انعقاد عقد نکاح برای زن بوجود میآید و او میتواند این مبلغ را از شوهر خود دریافت کند.
- حضانت فرزندان: تا سن ۷ سالگی، حضانت فرزندان با مادر است و درخواست طلاق، حق او را در این زمینه تحت تأثیر قرار نمیدهد.
- استرداد جهیزیه: زن میتواند جهیزیهای را که به هنگام عقد از طرف شوهر خود دریافت کرده است، از او استرداد کند.
- نفقه: در صورت زندگی در خانه شوهر و شرایط تمکین، میتواند از او درخواست نفقه کند.
گروه حقوقی فرشاد قاسمی
شما مخاطبان گرامی میتوانید برای دریافت مشاوره حقوقی تلفنی با ما تماس بگیرید. تیم کارشناسان ما آمادهاند تا با ارائه مشاوره حقوقی به صورت تلفنی، آنلاین و یا حتی حضوری، به تمامی سوالات و ابهامات شما در خصوص انواع مسائل حقوقی و قانونی پاسخگو باشند. فرقی نمیکند که به دنبال راهنمایی درباره روند پیگیری قانونی باشید یا نیاز به بررسی دقیقتر پرونده خود داشته باشید، متخصصان ما با دانش و تجربه کافی در این حوزه، بهترین راهکارها را به شما پیشنهاد خواهند داد تا از حقوق خود به بهترین شکل دفاع کنید. با ما در تماس باشید تا از خدمات حرفهای و تخصصی بهرهمند شوید.
در نهایت حتی اگر توان پرداخت هزینه حق المشاوره حقوقی را ندارید می توانید از مشاوره حقوقی رایگان ما بهره مند شوید. امید که بتوانیم گامی کوچک برای رفع مسائل حقوقی شما عزیزان برداریم.
